Het poliovaccin
Polio: bijna uitgeroeid, dus blijven vaccineren
Polio of kinderverlamming is een beetje een vergeten ziekte. Tot in de jaren 50 van de vorige eeuw waren gehandicapte kinderen als gevolg van polio nochtans een heel normaal gezicht. Maar vaccins roeiden de ziekte bijna helemaal uit. Alleen in Pakistan en Afghanistan komt polio nog voor.
De tijd van de ijzeren long
Polio(myelitis) is een virale infectie die vooral bij kinderen voorkwam, ook in onze contreien. De ziekte kon bij 0,1% tot 1% van de besmette personen een spierverlamming en/of hersenvliesontsteking veroorzaken. Meestal raakten de ledematen verlamd.
In het ergste geval verlamde het virus de ademhalingsspieren, en kon het kind stikken. Of lag het levenslang aan een beademingsapparaat (de zogenaamde ‘ijzeren long’). De ziekte zelf kan niet behandeld worden, alleen de symptomen.
Een wereldwijd uitroeiingsprogramma
Een wereldwijd vaccinatieprogramma, geleid door de WHO, heeft de afgelopen decennia polio zo goed als uitgeroeid. Sinds 1988 is het aantal besmettingen met ruim 99% gedaald. België en Europa zijn al langer poliovrij, sinds 2020 is de ziekte ook uitgeroeid op het Afrikaanse continent.
Vaccinatie tegen polio is de enige wettelijk verplichte vaccinatie in België. Omdat de ziekte wel nog voorkomt in bepaalde regio’s van Pakistan en Afghanistan, is het belangrijk dit vaccin te blijven toedienen aan kinderen want een opstoot van dit zeer besmettelijk virus blijft steeds mogelijk.
Maar rond de eeuwwisseling werd duidelijk dat de afgezwakte virussen in het orale vaccin in héél zeldzame gevallen hun oorspronkelijke vorm opnieuw kunnen aannemen, en daardoor net polio veroorzaken. Dat kwam minder dan één keer voor per miljoen vaccinaties, maar resulteerde wel in enkele tientallen mensen wereldwijd die zo polio opliepen. Dat is één van de redenen waarom veel landen overgeschakeld zijn op het spuitje. Bovendien kunnen kinderen zo meerdere vaccins in één keer krijgen.
Intussen werkt de WHO aan een verbetering van het orale vaccin. Ook een internationaal consortium is hiermee aan de slag. Een belangrijke partner in dat onderzoek was het Poliopolis-project van de Universiteit Antwerpen. In een gesloten quarantaineomgeving werd daar het nieuwe vaccin voor het eerst uitgetest op proefpersonen.