Griepvaccin
Aan de vooravond van een universeel griepvaccin
Een ‘griepje’: we spreken het soms achteloos uit, maar echte griep of influenza is een niet te onderschatten virus. Precies daarom kunnen een aantal risicogroepen, zoals ouderen of zwangere vrouwen, zich jaarlijks laten vaccineren. Maar wat als we binnenkort een universeel, hypermodern griepvaccin hadden? Eentje dat veel langer dan één jaar beschermt, en bovendien tegen álle griepvirussen?
Een grote virusfamilie
Er zijn drie soorten griepvirussen die bij de mens voorkomen: types A, B en C. Die kunnen we verder onderverdelen in subtypes. Soms worden die genoemd naar het land waar ze voor het eerst uitbraken. Denk maar aan de Spaanse Griep: een enorme pandemie in 1918 die meer slachtoffers maakte dan de hele Eerste Wereldoorlog. Of recenter: de Mexicaanse griep van 2009.
Mensen zijn echter lang niet de enige wezens die door deze virusfamilie geplaagd worden. Ook eenden, kippen, varkens, paarden, honden en katten krijgen ermee te maken. Varianten zoals de vogelgriep en de varkensgriep klinken wellicht bekend in de oren.
Jaarlijkse vrijwillige griepprik
Hoewel er dus veel griepvirussen rondwaren, zijn ze dus niet allemaal even dodelijk. Het is pas als een nieuwe griepvariant weinig gelijkenissen vertoont met bestaande griepvirussen, dat het gevaarlijk wordt. De meeste mensen hebben dan namelijk nog geen immuniteit opgebouwd tegen dit nieuwe virus.
Bij ons doet de jaarlijkse griepepidemie zich traditioneel voor tussen oktober en april, met een piek in de eerste twee maanden van het jaar. Omdat die seizoensgriep gevaarlijk kan zijn voor een groot aantal kwetsbare mensen (65-plussers, zwangere vrouwen, chronisch zieken…), kunnen zij opteren voor de griepprik.
Elk jaar bijsturing nodig
Jaarlijks komt een comité van de WHO samen om de samenstelling van het vaccin voor het volgende seizoen te bespreken. Op basis van informatie van het Global Influenza Surveillance Network − een netwerk van griepcentra verspreid over 112 landen over de hele wereld – proberen de wetenschappers te voorspellen hoe het volgende griepvirus eruit zal zien. Daardoor ziet het griepvaccin er elk jaar een beetje anders uit. En is er dus elk jaar een nieuwe prik.
De griepvaccins in België voor dit seizoen zijn allemaal geïnactiveerde vaccins. Dat betekent dat ze geen resten van levende virussen meer bevatten.
Referenties
- Krammer F, Smith GJD, Fouchier RAM, Peiris M, Kedzierska K, Doherty PC, Palese P, Shaw ML, Treanor J, Webster RG, García-Sastre A. Influenza. Nat Rev Dis Primers. 2018 Jun 28;4(1):3. doi: 10.1038/s41572-018-0002-y.
- VIB Fact Series Griep.
- Sciensano. Influenza, cijfers.
- Yamayoshi S, Kawaoka Y. Current and future influenza vaccines. Nat Med. 2019 Feb;25(2):212-220. doi: 10.1038/s41591-018-0340-z.
- Hoge Gezondheidsraad. Vaccinatie tegen seizoensgebonden griep. Winterseizoen 2020-2021. Mei 2020. HGR nr. 9581.
- Centers for Disease Control and Prevention. Flublok seasonal influenza (flu) vaccine. CDC (2017).
- Paules CI, Marston HD, Eisinger RW, Baltimore D, Fauci AS. The Pathway to a Universal Influenza Vaccine. Immunity. 2017 Oct 17;47(4):599-603. doi: 10.1016/j.immuni.2017.09.007.
- Rajão DS, Pérez DR. Universal Vaccines and Vaccine Platforms to Protect against Influenza Viruses in Humans and Agriculture. Front Microbiol. 2018 Feb 6;9:123. doi: 10.3389/fmicb.2018.00123.
- Wei CJ, Crank MC, Shiver J, Graham BS, Mascola JR, Nabel GJ. Next-generation influenza vaccines: opportunities and challenges. Nat Rev Drug Discov. 2020 Apr;19(4):239-252. doi: 10.1038/s41573-019-0056-x. Epub 2020 Feb 14.
- Neirynck S, Deroo T, Saelens X, Vanlandschoot P, Jou WM, Fiers W. A universal influenza A vaccine based on the extracellular domain of the M2 protein. Nat Med. 1999 Oct;5(10):1157-63. doi: 10.1038/13484.
- El Bakkouri K, Descamps F, De Filette M, Smet A, Festjens E, Birkett A, Van Rooijen N, Verbeek S, Fiers W, Saelens X. Universal vaccine based on ectodomain of matrix protein 2 of influenza A: Fc receptors and alveolar macrophages mediate protection. J Immunol. 2011 Jan 15;186(2):1022-31. doi: 10.4049/jimmunol.0902147.
- Kolpe A, Schepens B, Fiers W, Saelens X. M2-based influenza vaccines: recent advances and clinical potential. Expert Rev Vaccines. 2017 Feb;16(2):123-136. doi: 10.1080/14760584.2017.1240041.
- Tao W, Hurst BL, Shakya AK, Uddin MJ, Ingrole RS, Hernandez-Sanabria M, Arya RP, Bimler L, Paust S, Tarbet EB, Gill HS. Consensus M2e peptide conjugated to gold nanoparticles confers protection against H1N1, H3N2 and H5N1 influenza A viruses. Antiviral Res. 2017 May;141:62-72. doi: 10.1016/j.antiviral.2017.01.021.
- Saelens X. The Role of Matrix Protein 2 Ectodomain in the Development of Universal Influenza Vaccines. J Infect Dis. 2019 Apr 8;219(Suppl_1):S68-S74.doi: 10.1093/infdis/jiz003.
- Ramos EL, Mitcham JL, Koller TD, Bonavia A, Usner DW, Balaratnam G, Fredlund P, Swiderek KM. Efficacy and safety of treatment with an anti-m2e monoclonal antibody in experimental human influenza. J Infect Dis. 2015 Apr 1;211(7):1038-44. doi: 10.1093/infdis/jiu539.